Vajinal salgı, cinsel ilişkide ön sevişme sırasında kadının cinsel uyarılması ile en üst (optimum) seviyede oluşmaktadır. Sağlıklı ve konforlu bir cinsel ilişki için vagina iyice kayganlaştırılmış (sulanmış) olmalıdır. Cinsel ilişki haricinde kadının yürürken bile genital dudakların birbirine sürtünme ile aşınmasını da vajinal salgı bezlerinin lubrikasyonu önlemektedir.
Vajinal ıslanmayı sağlayan bezlerin salgıları kaygan, renksiz, şeffaf ve kokusuzdur, iç çamaşırda da iz bırakmaz. İç çamaşırda iz bırakan, kokulu, renkli, kıvamlı akıntılar vaginal enfeksiyon habercisidir.
Vajinal Lubrikasyon yani “vajinal kayganlaşma (vajinal ıslanma, sulanma)” vajina duvarını oluşturan hücrelerden ve vajinal bezlerden salgılanan sıvılar sayesinde vajinanın sulanarak ıslanmasıdır. Vajina içerisinde yağ ve ter bezleri yoktur. Ancak vajinanın hemen dış (vajinaya giriş) kısmında bulunan, ıslanmayı sağlayan salgı yapıcı bezlerdir. Bu bezler arasında en sık olarak bilinenler hemen giriş kısmında altta sağlı sollu olarak yerleşim gösteren “bartolin” bezleri ile üstte idrar deliğinin çevresinde yayılım gösteren “skene” bezleridir.
CİNSEL İLİŞKİDE AĞRI DUYULMASI HER ZAMAN DOKTOR KONTROLÜNÜ GEREKTİREN BİR DURUMDUR.
Cinselliğin içerdiği kavramlara karşı suçluluk ve günahkarlık duygusu hissetmek EN ÖNEMLİ PSİKOLOJİK SORUNDUR. Kişinin anne karnındaki dönemi, çocukluğu ve ergenliği gibi gelişim evrelerindeki yaşananlarla, daha sonra kazanılmış olan bazı deneyim ve öğretilerle ilgilidir. İyi bir öykü alınarak bütün bu evreler ayrıntılı olarak gözden geçirilmeli, sebep bulunmaya çalışılmalı ve bunun üzerine konuşulup yanlış düşüncelerin farkına varılıp bunlar değiştirilmeye çalışılmalıdır.
Disparoni nedenleri incelenirken aşağıdan yukarı doğru (vajina girişinden iç genital organlara doğru) bir ayrım yapmak konunun daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacaktır.
Vajina girişine bağlı nedenler:
-Kızlık zarıyla ilgili sorunlar: Kızlık zarının yapısal olarak sert olması bu durumun en tipik örneğidir.
-Menopoza bağlı olarak dokularda incelme ve kuruluk: Menopoz döneminde genital dokular esnekliklerini yitirdiklerinden ve vajinada kuruluk olduğundan cinsel ilişki tahriş ve ağrıya neden olabilir.
-Yeterince hazır olunmadan ilişkide bulunma ve buna bağlı tahriş. ISLAKLIK VE KAYGANLIK OLMAMMASI SONUCU.
-Doğum kesisi (“epizyotomi”) nedbeleri: özellikle zor doğumlardan sonra vajina girişine ve vajina içine fazla sayıda dikiş atılması gerektiğinde veya doğum kesisi iyileşmesi esnasında enfeksiyon meydana geldiğinde dikiş yerleri sıklıkla nedbe bırakarak iyileşir ve bu nedbeler ilişkide ağrı duyulmasına neden olur.
-Enfeksiyonlar: Aktif Herpes Simpleks enfeksiyonları (genital uçuk) hem cinsel ilişkide hem de diğer zamanlarda ağrı nedeni olabilir. Herpes Simpleks Enfeksiyonları
Vajinaya bağlı nedenler:
-Enfeksiyonlar: ileri derecede bir vajina enfeksiyonu (vajinit) ilişki esnasında ağrı duyulmasına neden olabilir.
-Kitle ve tümörler: vajinada kitle çok nadir görülür. Büyük kitleler ağrı ve beraberinde kanamaya neden olabilirler.
-Rektosel (vajina arka duvarı sarkması), rahim sarkması ve sistosel (vajina ön duvarı sarkması): gerilmeye bağlı ağrı nedeni olabilirler.
Rahim sarkması
-Yabancı cisimlere karşı gelişen allerjik cevap: prezervatiflerin yapısında bulunan lateks maddesi bazı kadınlarda ciddi allerjik reaksiyonlara neden olabilmektedir. Bu tür durumlarda vajina girişi ve vajina dokusu ödemli ve dokunulmaya hassas olduğundan ilişki esnasında ağrı duyulmasına neden olabilir
-Doğumsal vajina kusurları: vajinanın doğuştan dar olması veya ileri derecede kısa olması ilişki esnasında ağrı duyulmasına neden teşkil edebilmektedir.
Pelvik yapılara ait nedenler (iç genital organlara bağlı nedenler):
-Pelvik iltihabi durumlar: pelvik enfeksiyonlar hem akut dönemde hem de iyileştikten sonraki dönemde ilişkide ağrı nedeni olabilirler.
Pelvik enfeksiyonlar
-Endometriyozis: endometriozis genital bölgedeki organlarda yapışıklıklara neden olan bir durumdur. Bu yapışıklıklar ilişki esnasında gerilmeye ve ağrıya neden olabilirler.
Endometriyozis
-Rahimin habis veya selim tümörleri
-Pelvis içindeki organlarda geçirilmiş enfeksiyonlara, ameliyatlara veya endometriyozise bağlı gelişen yapışıklıklar
-Geçirilmiş pelvis kırıkları
Sindirim sistemi ve idrar yolu hastalıkları: nadiren ağrı nedeni olurlar
-İltihabi bağırsak hastalıkları (Crohn hastalığı-Divertikülit)
-Kabızlık
-Hemoroid (basur), fistül ve fissür gibi anüs ve rektum bölgesi hastalıkları: dışkılama esnasında ve sonrasında ağrıya neden olabilecekleri gibi yakın komşuluk nedeniyle disparoni nedeni de olabilirler.
-Uretra veya idrar torbasına ait sorunlar
Psikolojik sorunlar:
-İlk ilişkinin ağrılı olmuş olması kadının cinsel ilişkiden korkmasına ve ilişki esnasında ağrı hissetmesine neden olabilmektedir.
İlk cinsel deneyimden beri var olan ağrı “birincil disparoni”, sonradan ortaya çıkmış ağrı “ikincil disparoni” olarak adlandırılır. Bu ayrım muhtemel nedenlerin ortaya konması açısından önemlidir.
“Yüzeyel disparoni” vajina girişinde, “derin disparoni” ise penisin girmesiyle birlikte vajinanın derinlerinde ortaya çıkan ağrıdır ve bu ayrım tanının konması açısından son derece önemlidir. “Derin disparoni” durumunda ağrı alt karın bölgesinde yaygın olarak hissedilir.
Cinsel ilişki sırasında ağrı, acı, yanma, batma gibi olumsuz hislerin yaşanmasına ‘Disparoni’ adı verilir.
Bazı kadınlar bu ağrıyı daha çok genital bölgede basınç, yırtılma veya yanma hissi olarak tarif ederler.
Kadınların yaklaşık %15’i hayatlarının bir döneminde böyle bir ağrıyla karşı karşıya kalırlar. Ancak %1-2’sinde ise ağrı tedavi gerektirecek kadar şiddetlidir.
Ağrılı cinsel ilişki mutlaka tedavi edilmesi gereken cinsel sorunlar arasındadır. Cinsel ilişkide ağrı tedavisi uygun zamanda yapılmadığında çiftler arası ilişkilerde pek çok zorluklara neden olur.
Davranışsal terapiler içerisinde öğrenmeye yönelik uygulamalı egzersizler yer almaktadır.
Vajinismus egzersizlerinin amacı;
-
Kişinin kendi genital organlarını tanımasını sağlamak,
-
Vajinal kasları kontrol altına almayı,
-
Hakim olmayı zihne öğretmek,
-
Doğru hareketler ile vajinal kasları gevşetmek ve rahatlama sağlamaktır.
Ayna
Vajinismus hastalarının pek çoğunun ortak sorunlarından biri de vajinayı tanımamaları, o bölgeye bakamamalarıdır. Vajinayı resmen yok saymalarıdır. Bu tarz hastalara en çok önerilen egzersizlerden biri ayna egzersizleridir.
Ayna egzersizleriyle hastadan vajinasını incelemesi, vajinasında yer alan yapıları öğrenmesi istenir. Bu sayede kendi cinsel organını tanıması sağlanmaktadır.
Bacak açma
Bacakların iyice açılmasını sağlamak amacıyla yapılır. Vajinismus hastalarının pek çoğunda bacakları açma ile ilgili sorun vardır.
Nefes tekniği ile gevşeme
Akciğerlerimizi ve diyafram kasını doğru şekilde kullanmak gevşemeyi, rahatlamayı arttırmaktadır. Vajinismus terapilerinde nefes tekniği çok önemlidir.
Kegel
Kegel egzersizi idrarını “tut-bırak” şeklinde hastaya öğretilir. Bu egzersizlerinde amaç, hastaya vajinal kaslarına hükmedebilmesini öğretmektir.
Hastalardan vajinal kaslarını güçlü bir şekilde 10-15 saniye kasmalarını ve daha sonra gevşetmeleri gerektiği öğretilir. Bu egzersizi üst üste ortalama 15-20 kez tekrar etmeleri istenmektedir.
Masaj
Vajinismus hastalarının birçoğunda vajinaya zarar vereceği fikri yer aldığı için vajinalarına dokunmak istemezler. Bu tarz hastalara bir bebek yağı yardımıyla vajinalarına dokunmaları, masaj yapmaları, klitorisini keşfetmeleri öğretilmektedir.
Parmak
Vajinismus tedavisi hastalarının ortak fikri, vajinaya hiçbir şeyin giremeyeceği şeklindedir. Bu fikri kırmak açısından pek çok tedavi uygulayan merkezde parmak egzersizleri uygulatılmaktadır. Ancak parmak egzersizleri bazı hastalar için itici ve zor gelebilir. Veya bazı hastalar parmak egzersizleri ile çalışmak istemeyebilirler.
Dilatör
Dilatör, vajinismus tedavisi egzersizleri içinde yer alır. Bir takım aparatlarla hastaya aslında vajinasının son derece esnek olduğu, vajinaya yabancı bir cismin girmesinin mümkün olduğu öğretilmektedir. Dilatör egzersizleri mutlaka bir eğitmen tarafından uygulatılmalıdır.
Vajinismus tedavilerinde klinikler tarafından önerilen davranışsal terapi egzersizleri son derece önemlidir.
Hastalar bu egzersizlerle uygulama yaparak öğrendikleri için vajinismus sorunundan daha hızlı ve kalıcı şekilde kurtulmaları mümkün olacaktır.
Tedavilerde son derece kolay, rahat uygulanabilir, ağrısız ve acısız vajinismus egzersizleri bir arada kullanılır. Bu şekilde kolay ve kısa yoldan sonuca gitmek amaçlanmıştır.
Bütün bu aşamalar bir arada yürütülerek en kısa sürede çiftin sağlıklı ve ve mutlu bir cinsellik yaşaması sağlanır.
Uygun olan hastalara bilinçli hipnoz uygulanarak tedaviye uyumları kolaylaştırılır. Bilinçli hipnoz doğru bilginin içselleştirilmesi ve doğru davranış yöntemlerinin kolayca uygulanması sağlar.
‘’VAJİNİSMUS SORUNU KİŞİYE ÖZELDİR.’’ Bu yüzden tedavi ve cinsel terapi de problemin kaynağına yönelik ve kişiye özel olmalıdır.
İnstagram‘dan beni takip ederek, soru sorabilir ve randevu alabilirsiniz.
1- Tedavi planında tamamen dışarıdan ve yeterince hassas davranılarak hastanın yüzeysel dış genital muayenesi yapılır. Kızlık zarının yapısı ve vajina girişi engelleyecek bir durum olup olmadığı değerlendirilir.
2-Doyumlu bir cinsel yaşam için doyumlu bir eş ilişkisi şarttır. Eşlerin aralarındaki ilişki cinsel sorun veya herhangi bir sebep nedeniyle çatışmalı hale gelebilir.
Bazen eşin cinselliğe bakış açısı ve cinsel davranış özellikleri de probleme neden olup çözümü zorlaştırabilir. Bu nedenle ilişkideki çatışmalar ve ilişkinin dinamiği gözden geçirilerek partner ilişkisi yeniden yapılandırılır. Çözüme ulaşma süresi ne kadar uzarsa eş ilişkisinin bozulma olasılığı da o kadar artar. Bu nedenle gecikme yaşamadan mümkün olduğunca erken tedavi olmak önemlidir.
3- Ardından cinsellikle ilgili temel bilgilendirme yapılır. Çiftin yanlış bilgi ve inançları düzeltilir.
Vajinismuslu bir kadın büyük olasılıkla kendi cinsel organlarını tanımıyor. Cinselliğe dair yanlış bilgilere inanıyor demektir. Vajinismuslu bir kadına önce cinsel organların anatomisi ve cinsel yanıtların fizyolojisi anlatılır. Genel cinsellik anlayışı üzerinde konuşularak, olası yanlış inanışlar değiştirilmeye çalışılır. Bu bilgiler anlatılırken, maket ve videolardan yararlanılarak öğrenme süreci kolaylaştırılır.
4- Kadınlarda cinsel sorun gelişmesinde erken çocukluk yaşantısından kaynaklı olabilir. Birlikte içinde yaşadığı aile ve çevre tarafından kızlık zarlarını yada kadınlığının ve cinselliğinin nasıl özümsendiği de önemlidir. Vajinismus kişinin psikolojik gelişimindeki sağlıklı olmayan bir süreci ifade ediyor olabilir.
5- Hatalı davranışlar değiştirilerek aşk oyunları adı altında eğlenceli egzersizler önerilir. Çifte güzel sevişme sanatı öğrenmeleri yolunda rehberlik yapılır. Vajinismus tedavisi içerisinde yer alan tedavi yöntemleri içinde en önemlisi davranışsal terapilerdir.
Davranışsal Terapiler
Davranışsal terapiler bilişsel terapilere ek olarak uygulanır. İçerisinde bir takım egzersizleri bulunduran tedavi yöntemlerini içerir.